پرورش خلاقیت

۱۳۹۶/۱۱/۱۰
محمد ندایی
چگونه خلاقیت را پرورش دهیم

کلمه خلاقیت در بسیاری از مکالمات در محل‎های کار، مثل نقل و نبات بر زبان می‌آید. اما معنای آن دقیقا چیست؟ آیا همان نوآوری است؟ آیا کسی می‌تواند خلاق باشد؟ فراگرد متمایزی وجود دارد که از طریق آن خلاقیت آشکار می‌شود؟ در صفحاتی که در پی می‌آیند ما این سوالات و سوال‎های دیگری را که به ماهیت خلاقیت مربوط می‌شوند می‌کاویم. 

یک تعریف 

شما، وقتی خلاقیت را می‌بینید آن را می‌فهمید، درست است؟ نه لزوما. اما درک عمیق‌تری از آنچه خلاقیت است و آنچه نیست ممکن است به شما کمک کند، خلاقیت هر گروهی را که هدایت می‌کنید، تقویت کنید. بیایید با یک تعریف آغاز کنیم، خلاقیت به ساده‎ترین بیان عبارت است از:

فراگردی از توسعه و بیان افکار تازه ای که متحمل است مفید باشند. 

این تعریف دو نکته را در برمیگیرد که درک آن‎ها، با توجه به خلاقیت، اهمیت دارد:

خلاقیت تا آن حدی که فراگردی هدف‎دار است، استعداد نیست.

خلاق‎تر کردن گروهتان با وارد کردن چند فرد انگشت شمار با صفات شخصیتی خلاق و سپس تکیه بر این جماعت برای تولید تمام افکار پیشرفته شما اتفاق نمی‌افتد. در عوض، این موضوعی است که با طراحی رویکردی همکارانه که موهبت‎های ذاتی، تجارب و خبرگی متمایز هر فرد را حداکثر می‌سازد، روی می‌دهد. به علاوه قصد یا هدف فراگرد خلاقیت حل کردن یک مسئله معین یا تامین یک نیاز مشخص است.

خلاقیت متضمن اندیشه‎ورزی همگرا و نیز واگرا است. 

فراگرد خلاقیت با اندیشه‎ورزی واگرا آغاز می‌شود. گسستگی از شیوه‎های آشنا یا تثبیت شده دیدن و انجام دادن، که نظریات تازه‎ای تولید می‌کند. اندیشه‎ورزی همگرا در مراحل بعدی فراگرد رخ می‌دهد. با انتقال نظریات اولیه تولید شده از اندیشه‎ورزی واگرا به دیگران، آنها ارزشیابی می‌شوند تا معلوم شود که کدام اصالتا تازه‌اند و ارزش دنبال کردن را دارند. سپس گروه از اندیشه‎ورزی همگرا سود می‌جوید تا گزینه را انتخاب کند که ظرفیت حل مسئله را که موجب شروع فراگرد خلاقیت شده است را داشته باشد. در این مقاله، بعدا مطالب بیشتری در خصوص اندیشه‎ورزی واگرا و همگرا خواهید آموخت. 

خلاقیت چگونه به نوآوری مربوط می‌شود 

تعریف خلاقیت را دیده‎اید. اکنون بیایید ببینیم که خلاقیت چگونه به نوآوری مربوط می‌شود. دوباره، به یک تعریف نیاز داریم. به صورت ساده نوآوری عبارت است از:

نوآوری، تجسم، ترکیب و یا برهم نهاد دانش در محصولات، فراگردها و یا خدمات جدید، اصیل، مربوط و با ارزش. 

نوآوری نتیجه نهایی فراگرد و خلاقیت است. دوباره، خلاقیت فراگردی است که برای بهبود حل مسئله خود به کار می‌گیرند. بنابراین تا زمانی که تلاش‎های خلاقانه شما به تولید محصول، خدمت یا فراگردی که به نیاز اصلی پاسخ گوید نینجامد یا مسئله‎ای را که در آغاز معلوم کرده‎اید حل نکند، کار شما به اتمام نرسیده است.

پرورش خلاقیت

پنج سوء تعبیر از خلاقیت 

ظرف سالها تعداد بسیار محدودی تحقیق روی خلاقیت انجام گرفته است. در طول تمام این آزمایشگری‎ها و تفحص‎ها، روشن شده است که خلاقیت موضوعی است که وسیعا مورد سوء برداشت قرار گرفته است. سوء تعبیرات درباره این فراگرد ظاهرا مرموز، فراوان‌اند. در زیر، ما پنج مورد از آن‎ها را بررسی می‌کنیم. پس از مطالعه آن‎ها، از خود بپرسید که آیا شما هیچ یک از این سوء تعبیرات را درباره خلاقیت دارید؟ اگر چنین است، دوری گزینی از آنها به شما کمک خواهد کرد تا عرصه مدیریتی خود را، بازه‎ای از اقدامات ممکنی که می‌توانید برای حداکثر سازی ظرفیت گروه خود، صورت دهید، گسترش دهید. 

سوء تعبیر شماره 1: هرچه باهوش‌تر باشید خلاق‎ترید

 هوش تنها تا نقطه‎ای با خلاقیت همبستگی دارد. همینکه هوش کافی برای انجام دادن کار خود داشته باشید، این رابطه دیگر صادق نیست. یعنی بالاتر از یک آستانه معمولی، بهره هوشی معادل با 120، بین هوش و خلاقیت هیچ همبستگی وجود ندارد. 

سوء تعبیر شماره 2: افراد جوان خلاق‎تر از افراد مسن هستند

سن، پیش‎بین روشنی از ظرفیت خلاقیت نیست. تحقیقات نشان می‌دهند که برای ایجاد خبرگی عمیق در حوزه مفروض، آن نوع تخصصی که یک فرد را قادر می‌سازد تا الگو‎های نظم یا معنای پوشیده بر افراد تازه کار را دریابند، معمولا به هفت تا ده سال وقت نیاز است. 

بنابراین، در جهان کسب و کار، خلاقیت لازم ممکن است نزد فرد بزرگسال، در هر سنی یافت شود. با این همه و در عین حال، خبرگی ممکن است مانع خلاقیت شود: خبرگان، گاه به این نتیجه می‌رسند که مشاهده یا تفکر، ورای الگو‎های تثبیت شده دشوار است.

سوء تعبیر شماره 3: خلاقیت، خاص عده معدودی است

خطرکنندگان افراطی، تمایل به خطر کردن حساب شده و توانایی فکر کردن به شیوه‎های غیر معمول، حتما در خلاقیت نقش دارند. اما این امر به معنی آن نیست که خلاقیت محدود به امور شدیداً تاثیرگذار و بسیار پر خطر است. برای اینکه فرد خلاقی باشید، لازم نیست با طناب از بلندی به پایین بپرید. در واقع نباید به نحو بارزی متفاوت از دیگران باشید. به علاوه، مدیران میتوانند گام‎های مشخصی بردارند تا به خود یا هر فرد دیگری کمک کنند که خلاقتر باشد. در مواقع نادری، نظریاتی که یک فرد خلاق به آنها می‎رسد، جهش‎های خیالی به سوی جلو خواهند بود که انقلابی در یک صنعت ایجاد خواهد کرد. اما در اغلب مواقع، این گام‎ها ، پیشرفت‎های کوچکی هستند که آرمان سازمانی را به پیش می‎برند.

سوء تعبیر شماره 4: عمل خلاقانه و اساسا تک روانه است

در واقع درصد بالایی از مهم‎ترین ابداعات جهان، حاصل کار یک نابغه تنها نبوده‎اند، بلکه از همکاری عده‌ای از افراد با مهارت‎های مکمل هم نتیجه شده‎اند. افراد و گروه‎هایی که به کشفیات مهم نائل می‌شوند از شماری از مراحل عبور می‌کنند. مرحله روشنایی، هنگامی ‌که یک بینش برق می‌زند، مرحله ما قبل پایانی است. گرچه این مرحله است که مورد توجه رسانه‎ها قرار می‌گیرند، اما اکثر نوآوری‎ها تنها پس از انجام دادن کار‎های شدیداً طاقت فرسا، رودررویی با راه‌بندهای متعدد وشماری پیشرفت‎های ظاهری که نهایتاً به جایی نمی‌رسند، حاصل می‌شوند.

سوء تعبیر شماره 5: شما نمی‌توانید خلاقیت را اداره کنید

بسیار خوب، خلاقیت تا حدودی شبیه به غولی است که نمی‌توان آن را درون بطری کرد. هرگز پیشاپیش نمی‌توانید بفهمید که چه کسی درگیر یک کار خلاقانه خواهد شد، آن کار چه خواهد بود و دقیقا چه وقت و چگونه روی خواهد داد. با این همه، در جایگاه مدیر می‌توانید شرایطی فراهم آورید که احتمال وقوع خلاقیت را بسیار بیشتر خواهد کرد. یعنی شما می‌توانید بر احتمال نوآوری بیفزایید. 

بنابراین پشت این پنج سوء تعبیر چه درسی نهفته است؟ گروه شما ظرفیت آن را دارد که خلاق باشد و از این رو نوآور اما برای ظهور آن ظرفیت، باید شرایط مناسب را فراهم آورید. همان گونه که در بخش‎های بعدی این مقاله خواهیم دید فراهم آوردن آن شرایط مجموعه اقدامات مشخصی را می‌طلبد، شما نیاز خواهید داشت:

• ترکیب گروه خود را به دقت تعیین کنید

• محیط کاری را غنا بخشید - محیط روان شناختی و محیط مادی

• ابزارها و فنونی که تولید فکر را تقویت می‌کنند را فراهم آورید

• فراگرد خلاقیت را به نحوی اداره کنید که بهترین بینش‎ها و نظریات به محصولات و خدمات و شیوه‎های اجرای نوآورانه کار ترجمه شوند.

یک نقطه آغاز خوب، آشنا شدن با توالی با مقاطع فراگرد خلاقیت است.

 

فراگرد خلاقیت 

به خلاقیت، به صورت فراگردی مرکب از چهار گام زیر فکر کنید:

1- گروه خود را گرد هم آورید:

شما اعضای گروه را به شکلی خاص برمی‌گزینید تا خلاقیت حداکثر شود. 

2- فرصت‎ها را شناسایی کنید:

اعضای گروه مسئله‎ای را تعیین می‌کنند که به خلاقیت و در نهایت نوآوری نیاز دارد. 

3- گزینه‎ها را تولید کنید:

از طریق اندیشه‎ورزی واگرا، اعضای گروه به دسته‎ای از گزینه‎ها برای ربودن فرصتی که شناسایی کرده‎اند، می‌رسند.

4- در مورد بهترین گزینه همگرا شوید:

اعضای گروه روی این موضوع که کدام گزینه‎های در دست، به بهترین نحو مسئله‌ای را که شناسایی کرده‌اند حل خواهد کرد، و ارزشمندترین محصول، خدمت، یا شیوه کسب وکار جدید را خلق می‌کند، به توافق می‌رسند.

فراگرد خلاقیت به آن حد که مراحل یاد شده ممکن است پیشنهاد دهند، خطی نیست، اما هر مرحله برای خلاقیت گروهی امر حیاتی به شمار می‌آید و شما در جایگاه مدیر باید اطمینان یابید که گروهتان از میان هر مرحله با موفقیت عبور می‌کنند. در ادامه به تفصیل بیشتر به هریک از این گام‎ها نگاه خواهیم کرد. 

 

0
درباره نویسنده مطلب
محمد ندایی
محمد ندایی

نظر کاربران

پاسخ به نظر