استفاده از فنون توفان مغزی

۱۳۹۶/۱۱/۱۹
محمد ندایی
چگونه طوفان فکری در گروه ایجاد کنیم؟

توفان مغزی، موجد فصاحت گروهی (توانایی آن برای تولید نظریات اصیل به سهولت) و انعطاف‌پذیری آن (توانایی رسیدن به انواع متعدد و مختلفی از نظریات) می‌شود. اما برای موفقیت در اجرای توفان مغزی، گروه شما باید چهار اصل کلیدی را به کار بندد:

1- متمرکز ساختن توفان مغزی روی مسئله ای واقعی که گروه شما می‌کوشد آن را حل کند. به عبارت دیگر، توفان مغزی شما باید با محدودیت‌های دنیای واقعی، محدود شود. 

2- قضاوت را در هنگام تولید نظریات ممنوع سازید. حتی وحشی‌ترین نظریات باید مورد تشویق قرار گیرند، زیرا کمیت نظریات بر کیفیت تصمیم نهایی تاثیر می‌گذارد. 

3- بحث را هر بار محدود به یک موضوع کنید و آن را متمرکز بر موضوع نگهدارید. 

4- اعضای گروه را ترغیب کنید که بر پایه نظریات یکدیگر، نظر دهند.

"خلاقیت متضمن از هم گسیختن الگو‌های تثبیت شده، به منظور مشاهده امور به شیوه‌ای متفاوت است."

ادوارد دی بونو

فن توفان مغزی به چهار مقوله وسیع تقسیم می‌شوند: آینده‌نگر، کاونده، تعدیل کننده و آزمایشگر.

هر مقوله از فراگرد فکری متفاوتی استفاده می‌کند، اما برخی اشتراکات نیز وجود دارد. برای مثال، فنون آینده‌نگر و کاونده هر دو با فراگرد کشف و شهود آغاز می‌شوند و با گردآوری اطلاعات و تحلیل داده‌ها به پایان می‌رسند. بر عکس، فنون تعدیل کننده و آزمایشگر با داده‌های موجود آغاز می‌شوند و از کشف و شهود برای بیرون کشیدن نظریاتی از آن واقعیت‌ها استفاده می‌شود. 

فن شماره 1 توفان مغزی

آینده نگر:

این رویکرد از اعضای گروه می‌خواهد که با جزئیات، هم به یک راه حل آرمانی دراز مدت هم به وسایل دستیابی به آن، بیندیشند. قصد این است که از مسائل عملی عجین شده‌ای که مانع فکر مبتکرانه می‌شود، دوری گزینند. از گروه خود بخواهید با فراموش کردن محدودیت‌ها شروع کنند. بپرسید "اگر پول، وقت و منابع هیچ محدودیتی ایجاد نکنند، کدام نظریات آینده آرمانی را خواهند ساخت؟" برای مثال، "اگر شرکت مشاوره‌ای ما می‌توانست هر خدمتی را فراهم آورد، شما کدام خدمات را انتخاب می‌کردید؟" 

 همچنان که شما و گروهتان می‌کوشید آینده آرمانی را مجسم کنید، از نظری که کنجکاوی شما بر می‌انگیزد پیروی کنید - فکری درخشان که غالبا از منبعی به ظاهر نامربوط سرچشمه می‌گیرد. از این سه راهبردی که در پی می‌آید، برای کمک به تجسم آینده آرمانی از جانب افراد گروهتان سود جویید. 

1. فهرست آرزو

از اعضای گروه خود بخواهید "فکرشان را به پرواز درآورند" و وضعیتی آرمانی را که در آن هر آنچه را که آرزو می‌کنند به دست خواهند آورد مجسم کنند. همه را ترغیب کنید که فهرست‌هایشان را مرور کنند: آنان در مورد خودشان یا وضعیت به چه کشفی نائل آمدند؟ 

2. سناریوی آرمانی

از گروه بخواهید که تصور کنند راه حل آرمانی چه شکل و شمایلی خواهد داشت. این کار را می‌توان با کلمات یا تصاویر صورت داد. برای مثال، اعضای گروه می‌توانند مجلاتی را ورق بزنند و تصاویری را برگزینند و آنها را در یک کلاژ کنار هم بچسبانند. آنچه را آفریده شده با بحث و کندو کاو دنبال کنید. 

3. ماشین زمان

از اعضای گروه بخواهید وانمود کنند که می‌توانند به پنج تا هفت سال آینده سفر کنند و پس از آن، وضعیت چه شکل و شمایلی خواهند داشت؟ گروه به چه دست آوردی رسیده است؟ هر سوال دیگری را که به کاویدن این چالش خلاق مربوط می‌شود، اضافه کنید. پس از آنکه نظرهای متعددی که آینده‌ای آرمانی را شکل می‌دهند تولید گردید، درباره آنچه موجب خواهد شد آن آینده واقع شود سوال کنید. در عمل چگونه این نظریات خطور یافته به ذهن را به اجرا در می‌آورید. 

فن شماره 2 توفان مغزی

کاونده

از تصویربرداری با کمک نماد‌ها، قیاس‌ها و استعاره‌ها برای تفحص گزینه‌های بالقوه مثمر، استفاده کنید. برای مثال، اگر گروه شما در تلاش است تا بخش جدید خدمات مشتری و واقعا مبتکرانه‌ای بسازد می‌توانید بپرسید که "اگر خدمت‌رسانی به مشتری موسیقی بود، وقتی به بهترین عمل خدمت‌رسانی فکر کنید، کدام موسیقی به ذهنتان خطور می‌کند؟" یا "می‌خواهید که سطح آرمانی خدمت رسانی شما چه احساساتی را در مشتریان ایجاد می‌کند و وقتی آن خدمت را تجسم می‌کنید، کدام تصاویر حسی به ذهنتان خطور می‌کند؟" 

صورت دیگری از روش کاونده این است که فرض‌های کاریتان را بگیرید و آنها را لفظاً برعکس کنید، امکانات تازه ای که پدیدار می‌شوند، غالبا مفیدند. برای مثال، تصور کنید که گروهتان فرض می‌کند که برای پروژه حاصل از فراگرد خلاقیت خود، اعتبار مالی لازم را به دست آورد. گروه را به چالش بگیرید که نظریاتی در این خصوص دهد که اگر اعتبار مالی لازم تامین نشد، چگونه از فرصت‌های مورد بحث بهره‌برداری خواهد کرد. 

فن شماره 3 توفان مغزی

تعدیل کننده

در حالی که فنون آینده‌نگر با این فرض آغاز می‌شوند که هیچ محدودیتی وجود ندارد، فنون تعلیل کننده، با وضع موجود - با فناوری یا شرایط موجود شروع می‌کنند و به دنبال سازگار کردن می‌گردند.

برای مثال، بیایید بگوییم که شما و گروهتان در شرکتی نرم‌افزاری کار می‌کنید که در آن نرم‌افزار‌های کاربردی مورد استفاده طراحان گرافیکی تهیه می‌شود. یک راه موثر برای پی‌بردن به اینکه محصول یا خدمت موجودتان را چگونه تعدیل یا سازگار کنید آن است که بکوشید به آنچه عرضه می‌شود به‌نحوی بنگرید که گویی خود، مشتری آن هستید. برای مثال، از اعضای گروه بخواهید خود را طراحانی تصور کنند که خواهان یک برنامه جدیدند. در این صورت، آنان مایلند که چه ویژگی‌ها یا عملیاتی به برنامه اضافه شود؟ 

فن شماره 4 توفان مغزی

آزمایشگر

آزمایشگری مربوط است به ترکیب کردن نظام‌مند عناصر اندیشه‌ورزی گروهتان به طرق مختلف و سپس آزمودن ترکیبات. رویکرد آزمایشی متضمن ایجاد یک ماتریکس است. به عنوان مثال، مالک یک مکان شستشوی خودرو که به دنبال بازار جدید یا توسعه بازار می‌گردد، کار خود را با فهرست کردن شاخص‌های بالای جدول آغاز می‌کند: روش، محصولات مورد شستشو، تجهیزات، و محصولات فروخته شده. تحت هر شاخص، او تمام صور ممکنی را که می‌تواند فکر می‌کند، فهرست می‌کند. برای مثال، صور مختلف تجهیزات می‌شود شامل افشانه‌های، نقاله‌ها، سکو‌های توقف، خشک کن‌ها و برس‌ها باشد. محصولات مورد شستشو می‌شود شامل خودرو‌ها، خانه‌ها و لباس‌ها شود. جدول حاصل به او امکان می‌دهد امکانات جدید کسب‌وکار را با استفاده از گزینه‌های فهرست شده در هر ستون کنار هم بگذارد. بنابراین او امکان دارد تصمیم بگیرید که خدمات تازه‌ای ارائه دهد. 

در قسمت "راهنمایی‌هایی برای گرداندن جلسات توفان مغزی" توصیه‌های بیشتری برای استفاده از کلیه فنون توفان مغزی یاد شده، ارائه می‌شود.

راهنمایی‌هایی برای گرداندن جلسات توفان مغزی

• شما می‌توانید برخی از مشتریان، افراد غیر مشتری، یا مشتریان رقبا را در جلسه توفان مغزی خود شرکت دهید. 

• مطمئن شوید که هر زیر ساخت پشتیبان مورد نیاز را فراهم آورده باشید_ فلیپ چارت، میزی پوشیده از کاغذ برای ترسیم‌های موقتی و یادداشت برداری، یا حتی یک تخته سفید الکترونیکی. 

• در رسیدن به راه حل‌ها، یا نظریات، تا آنجایی که امکان دارد، واقعی عمل کنید. می‌توانید برخی از نظریات را به شکل تصویری ترسیم یا ارائه کنید. 

• فرض نکنید که این کار، مثل همیشه است، و اینکه مسئله یا چالش‌های شبیه همان‌هایی است که قبلا بوده‌اند. 

• سطح بلند پروازی‌ها را بالا بگیرید و هدف‌ها را به سمت آنچه مایلید گروه به آن دست یابد بسط دهید. 

• عاشق اولین گزینه‌ای که گروه به آن دست می‌یابد، نشوید و قبل از ارزشیابی یا اولویت‌بندی نظریات، تا آنجا که ممکن است به تعداد بیشتری نظر دست یابید. 

• به یاد داشته باشید که جلسات پربار توفان مغزی، حاصل کارگشایی ماهرانه است. 

 

0
درباره نویسنده مطلب
محمد ندایی
محمد ندایی

نظر کاربران

پاسخ به نظر